Kazan Verimi Hesaplayıcı (Dolaylı Yöntem)

Verim dolaylı yöntemle nasıl bulunur?

Bir kazanın verimini ölçmenin iki yolu vardır. Doğrudan yöntemde üretilen buharın ısısı, yakılan yakıtın ısısına bölünür; kulağa basit gelir ama sahada hem yakıt hem buhar debisinin güvenilir biçimde ölçülmesini gerektirir ve çoğu tesiste bu iki sayaç ya yoktur ya da kalibrasyonu şüphelidir.

Dolaylı yöntem tersinden ilerler: kayıpları bulup yüzde yüzden çıkarır. Sahada uygulanabilir olan da budur, çünkü en büyük kayıp kalemi olan baca gazı kaybı yalnızca iki ölçümle hesaplanabilir.

Baca gazı kaybı için yaygın olarak Siegert bağıntısı kullanılır. Bağıntı, baca gazı ile yanma havası arasındaki sıcaklık farkını ve oksijen yüzdesini birlikte değerlendirir:

A ve B katsayıları yakıta özgüdür; hesaplayıcı seçtiğiniz yakıt türüne göre bunları otomatik uygular. Formülün mantığı sezgiseldir: baca ne kadar sıcaksa ve içinde ne kadar çok fazla hava varsa, dışarı o kadar çok ısı atılıyor demektir.

Fazla hava: az da olmaz, çok da

Yanmanın tamamlanabilmesi için teorik hava miktarının bir miktar üzerine çıkmak gerekir. Ancak bu fazlalık bedava değildir: bacadan atılan her fazla metreküp hava, kazanda ısıtılmış ve dışarı verilmiştir. Oksijen yüzdesi ile fazla hava arasındaki ilişki şöyledir:

Ters yönde de bir sınır var. Havayı gereğinden fazla kısarsanız yanma tamamlanmaz, bacadan karbon monoksit çıkmaya başlar. Bu hem yakıtın kimyasal enerjisinin bir bölümünün kullanılmadan atılması hem de emisyon ve güvenlik sorunudur. Doğru ayar, karbon monoksit oluşmaya başlamadan hemen önceki oksijen seviyesidir; bu nedenle brülör ayarı yalnızca oksijene bakılarak değil, oksijen ve karbon monoksit birlikte izlenerek yapılır.

Baca sıcaklığı size ne söyler?

Baca gazı sıcaklığı, kazanın ısı transfer yüzeylerinin sağlığının en iyi göstergesidir. Duman borularında is birikmesi ya da su tarafında kireç tabakası oluştuğunda ısı suya geçemez ve bacadan çıkar. Sahada işe yarayan pratik bir kural şudur: aynı yükte baca sıcaklığı zamanla yükseliyorsa, kazan kirleniyordur.

Sıcaklığın mutlak değeri de bir şey söyler. Baca gazı sıcaklığı, besleme suyu veya dönüş suyu sıcaklığının yaklaşık 20 ile 30 derece üzerinde olmalıdır. Bunun belirgin biçimde üstündeki değerler ya kirlilik ya da ekonomizer eksikliği anlamına gelir. Kaba bir dönüşüm olarak, baca gazı sıcaklığındaki 20 derecelik düşüş verimde yaklaşık bir puanlık iyileşmeye karşılık gelir.

Ölçümü doğru almak

• Kazanı kararlı yükte ölçün. Brülörün yeni devreye girdiği ilk dakikalarda alınan değerler yanıltıcıdır. En az on dakika kararlı çalışmayı bekleyin.
• Prob konumu önemlidir. Ölçüm, baca kesitinin merkezinde ve ekonomizer varsa sonrasında alınmalıdır. Kenardan alınan örnek dışarıdan hava sızıntısıyla seyrelir, oksijen olduğundan yüksek okunur.
• Birden fazla yükte ölçün. Kazanlar genellikle tam yükte iyi ayarlıdır ama tesisler zamanlarının çoğunu kısmi yükte geçirir. Asıl kayıp orada saklıdır.
• Sızıntıyı ayırt edin. Baca sıcaklığı düşükken oksijen yüksekse, muhtemelen yanma değil kaçak hava ölçüyorsunuzdur.