Enerji Verimliliği Terimleri Sözlüğü
Enerji etüdü raporunda karşınıza çıkan bir terimi mi arıyorsunuz? 36 terimi, mühendislik jargonuna boğulmadan açıkladık.
Enerji etüdü raporlarında, mevzuat metinlerinde ve teklif yazışmalarında sık geçen terimleri sade bir dille topladık. Her terimin yanında konuyu ayrıntılı anlatan sayfaya bağlantı var.
Mevzuat ve Yükümlülük
TEP
Ton eşdeğer petrol. Farklı enerji türlerini ortak bir birimde toplamak için kullanılan birim. 1 TEP yaklaşık 11.630 kWh'e karşılık gelir. Türkiye'de enerji yöneticisi ve zorunlu etüt yükümlülüklerinin eşiği TEP üzerinden tanımlanır. Ayrıntı ›
EVD
Enerji verimliliği danışmanlık şirketi. Enerji etüdü yapmak, enerji yöneticisi hizmeti vermek ve verimlilik artırıcı proje hazırlamak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş şirket. Ayrıntı ›
VAP
Verimlilik artırıcı proje. Enerji tasarrufu sağlayan yatırımlar için devlet desteği alınmasına imkân veren proje türü. Başvuru için kapsamdaki işletme olmak ve tasarrufun hesaplarla gösterilmesi gerekir. Ayrıntı ›
Enerji Yöneticisi
Kapsamdaki işletmelerde enerji yönetimi faaliyetlerini yürütmek üzere görevlendirilen sertifikalı kişi. Kendi personelinizden atanabileceği gibi dışarıdan hizmet olarak da alınabilir. Ayrıntı ›
Enerji Etüdü
Bir tesiste enerjinin nerede ve ne kadar tüketildiğini ölçümle ortaya koyan, tasarruf olanaklarını maliyet ve geri ödeme süresiyle birlikte raporlayan çalışma. Ayrıntı ›
EN 16247
Enerji etütleri için Avrupa standardı. Etüdün kapsamını, veri toplama gerekliliklerini ve raporlama formatını tanımlar. Ayrıntı ›
Enerji Yönetimi
ISO 50001
Enerji yönetim sistemi standardı. Enerji performansını sürekli iyileştirmek için kurumsal bir çerçeve tanımlar; belgelendirmeye tabidir. Ayrıntı ›
EnPI
Enerji performans göstergesi. Tesisin enerji performansını ölçmek için tanımlanan gösterge; genellikle ürün başına enerji tüketimi biçiminde kurulur. Ayrıntı ›
EnB
Enerji referans çizgisi. Performans iyileşmesinin karşılaştırılacağı temel dönem tüketimi. Doğru kurulmamış bir referans çizgisi, gerçekte olmayan tasarrufları var gösterebilir. Ayrıntı ›
SEC
Spesifik enerji tüketimi. Birim ürün başına tüketilen enerji. Toplam tüketim üretimle birlikte değiştiği için, performansı yalnızca toplam tüketime bakarak değerlendirmek yanıltıcıdır. Ayrıntı ›
Enerji Dengesi
Tesise giren enerjinin hangi sistemlere ne oranda dağıldığını gösteren tablo. Etüdün ilk çıktısıdır ve önceliklendirmenin temelini oluşturur. Ayrıntı ›
Elektrik Sistemleri
cos φ
Güç faktörü. Şebekeden çekilen görünür gücün ne kadarının iş yapan aktif güç olduğunu gösterir. Düşük güç faktörü, aynı işi yapmak için daha fazla akım çekilmesi demektir. Ayrıntı ›
Reaktif Enerji
Motor ve transformatör gibi yüklerin manyetik alanını kurmak için çektiği, iş üretmeyen ancak şebekeyi yükleyen enerji. Belirli oranın üzerinde çekilmesi faturaya ceza olarak yansır. Ayrıntı ›
Kompanzasyon
Reaktif gücün kondansatörlerle yerinde karşılanması. Doğru boyutlandırılmış ve doğru yönetilen bir kompanzasyon, reaktif cezayı ortadan kaldırır. Ayrıntı ›
THD
Toplam harmonik bozulma. Akım veya gerilim dalga şeklinin ideal sinüsten ne kadar saptığını gösterir. Yüksek harmonik, kondansatör ömrünü kısaltır ve transformatörde ek kayıp yaratır. Ayrıntı ›
VSD / VFD
Değişken hızlı sürücü. Motorun devrini yüke göre ayarlayarak kısmi yükte belirgin tasarruf sağlar. Fan ve pompalarda güç, devrin küpüyle değiştiği için etkisi büyüktür. Ayrıntı ›
IE3 / IE4
Elektrik motorlarının verim sınıfları. Sayı büyüdükçe verim artar. Sürekli çalışan motorlarda sınıf farkı, satın alma farkını genellikle kısa sürede kapatır. Ayrıntı ›
Isıtma ve Buhar
Fazla Hava
Yanma için teorik olarak gerekli havanın üzerinde verilen hava. Az olması eksik yanmaya, çok olması bacadan ısı atılmasına yol açar. Ayrıntı ›
Baca Gazı Kaybı
Baca gazının taşıdığı ısının dışarı atılmasıyla oluşan kayıp. Kazanlarda en büyük kayıp kalemidir ve baca sıcaklığı ile oksijenden hesaplanır. Ayrıntı ›
Ekonomizer
Baca gazındaki atık ısıyla kazan besleme suyunu ön ısıtan eşanjör. Baca sıcaklığını düşürerek verimi artırır. Ayrıntı ›
Blöf
Kazan suyundaki çözünmüş katıların birikmesini önlemek için yapılan tahliye. Tahliye edilen suyun taşıdığı ısı, geri kazanılmazsa kayıptır. Ayrıntı ›
Buhar Kapanı
Kondensi tahliye edip buharı tutan otomatik vana. Arızalandığında sürekli buhar kaçırır; görünmeyen ama pahalı bir kayıptır. Ayrıntı ›
Kondens
Buharın ısısını verdikten sonra yoğuşarak dönüştüğü sıcak su. Kazana geri döndürülmesi hem su hem yakıt tasarrufu sağlar. Ayrıntı ›
Soğutma ve Termal
COP
Performans katsayısı. Bir soğutma sisteminin verdiği soğutma gücünün, harcadığı elektrik gücüne oranı. Yüksek COP, daha verimli sistem demektir. Ayrıntı ›
EER
Enerji verimlilik oranı. COP ile aynı mantıkta çalışan, farklı birimlerle ifade edilen verim göstergesi. Ayrıntı ›
IPLV
Kısmi yük değeri. Bir chillerin yıl boyunca farklı yüklerdeki performansını ağırlıklandırarak veren gösterge. Tesisler zamanlarının çoğunu kısmi yükte geçirdiği için tam yük veriminden daha anlamlıdır. Ayrıntı ›
Yaklaşım Sıcaklığı
Soğutma kulesinde çıkış suyu ile yaş termometre sıcaklığı arasındaki fark. Farkın büyümesi kulede performans kaybına işaret eder. Ayrıntı ›
Fouling
Eşanjör yüzeylerinde kirlilik veya kireç birikmesi. Isı transferini düşürür ve sistemi aynı işi yapmak için daha fazla enerji harcamaya zorlar. Ayrıntı ›
Kritik Yarıçap
Küçük çaplı borularda yalıtım kalınlığının belirli bir değere kadar ısı kaybını artırabildiği sınır. İnce borularda yalıtım kararı bu nedenle hesapla verilmelidir. Ayrıntı ›
Basınçlı Hava
FAD
Serbest hava debisi. Kompresörün emiş koşullarına indirgenmiş gerçek debisi. Kompresör karşılaştırmalarında esas alınması gereken değerdir. Ayrıntı ›
Özgül Güç
Birim hava debisi başına harcanan elektrik gücü. Kompresör veriminin en doğrudan göstergesidir; kWh/m³ olarak ifade edilir. Ayrıntı ›
Boşta Çalışma
Kompresörün hava üretmediği hâlde elektrik çekmeye devam etmesi. Yükte olmayan bir kompresör tipik olarak anma gücünün önemli bir bölümünü çekmeye devam eder. Ayrıntı ›
Ultrasonik Kaçak Tespiti
Basınçlı hava kaçaklarının, kaçağın ürettiği yüksek frekanslı sesin ultrasonik dedektörle dinlenmesiyle bulunması. Üretim durdurulmadan yapılabilir. Ayrıntı ›
Karbon ve Emisyon
SKDM / CBAM
Sınırda karbon düzenleme mekanizması. Avrupa Birliği'ne ithal edilen belirli ürünlerin üretim emisyonlarını fiyatlandıran düzenleme. Ayrıntı ›
Gömülü Emisyon
Bir ton ürünün üretimi sırasında ortaya çıkan sera gazı miktarı. Doğrudan yakıt kaynaklı ve dolaylı elektrik kaynaklı emisyonlardan oluşur. Ayrıntı ›
Emisyon Faktörü
Bir birim enerji tüketiminin kaç kilogram karbondioksit eşdeğerine karşılık geldiğini gösteren katsayı. Yakıt türüne ve elektrikte şebeke karışımına göre değişir. Ayrıntı ›
Raporunuzdaki bir terimi mi anlamlandırmaya çalışıyorsunuz?
Elinizdeki enerji etüdü raporunu birlikte gözden geçirelim. Hangi bulgunun gerçekten yatırım gerektirdiğini, hangisinin ayarla çözüleceğini ücretsiz ön görüşmede konuşalım.